Najważniejsze informacje:
- W uroczystościach na Wołyniu uczestniczą rodziny pomordowanych oraz przedstawiciele polskich i ukraińskich władz.
- Ekshumacje trwały od 13 lipca do 7 sierpnia i objęły trzy lokalizacje wskazane podczas kwietniowych prac poszukiwawczych.
- Według danych IPN, w dole śmierci w gospodarstwie Aleksandra Strażyca podjęto szczątki 48 osób, w tym 24 dzieci.
- IPN przypomniał, że 30 sierpnia 1943 r. w ciągu kilku godzin w obu wsiach zginęło ok. 1050 osób.
W uroczystościach pogrzebowych w Ostrówkach brali udział bliscy ofiar oraz przedstawiciele władz. Obecni byli m.in. wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski, ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska oraz zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
DLA CIEBIEPolska "chłopcem do bicia"? Dyner ostrzega przed działaniem Ukrainy- To jest naprawdę ważny dzień dla Polski - powiedział dziennikarzom Piotr Zgorzelski. Zwrócił uwagę, że w odkrytych mogiłach zbiorowych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej znajdowały się szczątki wielu kobiet i dzieci.
Zastępca prezesa IPN o wynikach ekshumacji
Dr hab. Karol Polejowski podkreślał, że ustalenia z prac terenowych odpowiadają temu, co opisują zachowane źródła i relacje. - Dokumentacja, która się zachowała, źródła historyczne, wspomnienia są zgodne z tym, co rzeczywiście znajdujemy tutaj, prowadząc prace poszukiwawcze, a potem ekshumacyjne. Ten niezwykle wysoki odsetek dzieci i kobiet świadczy o tym, że było to po prostu zaplanowane i przeprowadzone z zimną krwią ludobójstwo - mówił zastępca prezesa IPN.
Spór o działania Putina. "Racjonalna polityka"Na uroczystości przybyli też lider Rozwoju Plus, były premier Mateusz Morawiecki oraz przewodniczący sejmowej komisji spraw zagranicznych i szef Rady ds. Współpracy z Ukrainą Paweł Kowal. Stronę ukraińską reprezentowali m.in. wiceminister kultury Iwan Werbycki.
- Tragedia wołyńska to trudna, smutna i tragiczna część naszej historii. Dla nas ważne jest, aby pamiętać o tych wydarzeniach, gdyż jest to dla nas lekcja na przyszłość - oświadczył Iwan Werbycki.
Gdzie spoczną szczątki 55 ofiar z Ostrówek?
Ekshumowane szczątki 55 Polaków zostały pochowane na polskim cmentarzu w Ostrówkach. Zostały złożone w jednej z dwóch istniejących już mogił zbiorowych, powstałych po wcześniejszych ekshumacjach w 1992, 2011 oraz 2015 r. Pochówki zbiegają się z 83. rocznicą zbrodni w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej.
Instytut Pamięci Narodowej ocenił, że zagłada obu miejscowości była jednym z najbardziej tragicznych epizodów zbrodni wołyńskiej. W komunikowanych przez IPN informacjach podkreślano też, że tegoroczne prace ekshumacyjne prowadzono na podstawie miejsc ujawnionych podczas kwietniowych działań poszukiwawczych.
Ekshumacje na Wołyniu: trzy lokalizacje i ustalenia IPN
Ekshumacje ofiar zbrodni wołyńskiej w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej trwały od 13 lipca do 7 sierpnia. Prace przeprowadzono w trzech lokalizacjach: w zbiorowym dole śmierci na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej, w zbiorowym dole śmierci w Ostrówkach obok dawnej szkoły oraz w pojedynczym grobie w okolicy cmentarza w Ostrówkach.
Na terenie gospodarstwa Strażyca podjęto szczątki 48 osób, w tym 24 dzieci, 17 kobiet i trzech mężczyzn. Przy czterech osobach, ze względu na znaczny stopień degradacji szkieletów, nie udało się wstępnie ustalić płci. "Znacząca większość dzieci pogrzebanych w tym miejscu to ofiary poniżej 12. roku życia, a najmłodsze miały zaledwie kilka miesięcy" - poinformował IPN.
IPN przekazał, że szczątki były pogrzebane w kilku warstwach i w przypadkowych pozycjach, co ma odpowiadać relacjom świadków mówiącym o wrzucaniu ciał do dołów po egzekucji przeprowadzonej w stodole. Instytut poinformował też o obrażeniach ujawnionych na większości szkieletów, dotyczących tylnej części czaszki, oraz o znalezionych przedmiotach kultu religijnego, m.in. krzyżykach, różańcach i medalikach z polskimi napisami.
Baza w Nigrze odbita. Rosyjscy najemnicy weszli do akcjiW zbiorowym dole śmierci w Ostrówkach w pobliżu dawnej szkoły ujawniono szczątki sześciu osób, w tym dwojga dzieci i dwóch kobiet. Ciała zostały pogrzebane twarzą do ziemi, ułożone obok siebie. IPN przekazał, że podczas oględzin ujawniono m.in. rany postrzałowe na czaszkach i jednej kości udowej.
Instytut podał również, że pierwszego dnia prac w Ostrówkach podjęto szczątki jednej ofiary - kobiety - odnalezionej podczas prac leśnych kilka lat temu. Według IPN szkielet był niekompletny i nosił ślady naruszenia, do którego mogło dojść podczas wcześniejszych robót.
IPN o zbrodni w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej
IPN przypomniał, że 30 sierpnia 1943 r. o świcie kureń UPA Iwana Kłymczaka "Łysego" oraz sotnia Iwana Zareczniuka "Worona", przy wsparciu ukraińskich mieszkańców okolicznych wsi, otoczyły obie miejscowości kordonem. Mieszkańców zgromadzono na placach szkolnych pod pretekstem zebrania.
"W Ostrówkach mężczyzn zapędzono do szkoły i zabudowań, gdzie w grupach po 10 osób byli mordowani uderzeniami siekier, drewnianymi maczugami i strzałami w tył głowy. Kobiety z dziećmi i starców zamknięto w kościele. Podobny los spotkał mieszkańców Woli Ostrowieckiej - mężczyzn zabijano za stodołą Strażyca, a później podpalono budynek ze zgromadzonymi kobietami i dziećmi, wrzucając granaty przez okna" - czytamy na stronie internetowej IPN.
Według IPN w ciągu kilku godzin w obu wsiach zginęło ok. 1050 osób, w tym setki dzieci i kobiet. Ocalałych miało uratować niespodziewane pojawienie się niemieckiego patrolu, które wywołało panikę wśród napastników. Po zbrodni wsie splądrowano i spalono, a ciała wrzucano do masowych dołów, studni i rowów; dziś w miejscu dawnych polskich osad mają znajdować się pola i łąki.
Polskę i Ukrainę od lat dzieli pamięć o roli Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii. IPN przypomniał, że w latach 1943-1945 doszło do ludobójczej czystki etnicznej, w której zginęło blisko 100 tys. polskich mężczyzn, kobiet i dzieci.
Moratorium na ekshumacje i kolejne prace na Ukrainie
Przywołano także spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar na terytorium Ukrainy, wprowadzonego wiosną 2017 r. przez ukraiński IPN po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach w woj. podkarpackim. Informację o zniesieniu moratorium ogłoszono pod koniec listopada 2024 r. podczas wspólnej konferencji prasowej szefów dyplomacji Polski i Ukrainy: Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.
Wiosną ub.r. strona polska prowadziła ekshumacje w dawnej wsi Puźniki w obwodzie tarnopolskim. Odnaleziono tam szczątki co najmniej 42 osób, które następnie pochowano 6 września. Pod koniec czerwca zakończyły się kolejne prace poszukiwawcze w Puźnikach, podczas których nie natrafiono na drugą zbiorową mogiłę; na początku września ma ruszyć nowy etap poszukiwań.
W czerwcu zakończono również prace poszukiwawcze w Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim. Jak podano, na szczątki ludzkie natrafiono tam w 25 lokalizacjach na obszarze ponad 200 m kw., a w planach są prace ekshumacyjne.
oprac. Szymon Michalski Dziennikarz Wiadomości WP Dziennikarz Wiadomości WPSzymon Michalski Dziennikarz Wiadomości WPW strukturach Wirtualnej Polski od 2018 roku. Wywodzi się ze sportu i to w tej dziedzinie zaczynał przygodę z dziennikarstwem. Opolanin na emigracji w Krakowie. Po powrotach do domu rodzinnego wita go stęskniony (i głodny) kocur brytyjski.
PAP