Spośród cudzoziemców to Ukraińcy najczęściej pojawiają się w policyjnych statystykach podejrzanych. Ale gdy zestawimy to z liczebnością poszczególnych społeczności, obraz wygląda zupełnie inaczej. Co naprawdę mówią dane o przestępczości cudzoziemców i dlaczego właśnie Ukraińcy tak często stają się bohaterami internetowych oskarżeń? Konta szerzące w Polsce dezinformację uwielbiają grać na antyimigranckich nutach, szczególnie antyukraińskich. Kiedy pojawiają się doniesienia o nowym przestępstwie, a sprawcy nie zostają natychmiast wskazani, w przestrzeni internetowej odpowiedzialność często przypisuje się Ukraińcom. Potwierdzają to analizy NASK-u. Narasta wrażenie, że Ukraińcy często dopuszczają się w naszym kraju przestępstw. Jakie są fakty?
Podejrzani Ukraińcy versus Polacy Ukraińcy są aktualnie najliczniejszą grupą cudzoziemców przebywających w Polsce. Z szacunków wynika, że nad Wisłą mieszka ich około 1,8-1,9 mln. Właśnie taką liczbę podawał niedawno wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Maciej Duszczyk. Oznacza to, że na tysiąc Ukraińców przebywających w Polsce około trzech jest podejrzanych o popełnienie przestępstwa. To liczby mniejsze niż w przypadku samych Polaków. Przekładając najnowszą statystykę policyjną na ogólną liczbę obywateli, okazuje się, że na tysiąc osób cztery są podejrzane o popełnienie przestępstwa. Gruzini i Kolumbijczycy w policyjnych statystykach Jak sytuacja wygląda w przypadku innych narodowości?
Poza policyjnymi danymi, posługujemy się tutaj wynikami eksperymentalnego badania przeprowadzonego przez GUS, w którym wskazano liczbę cudzoziemców przebywających w Polsce według stanu na koniec grudnia 2025 roku. Zestawiając dane, okazuje się, że spośród cudzoziemców przebywających w Polsce, odsetek przestępczości jest zdecydowanie najwyższy wśród Gruzinów. Zakładając, za danymi GUS, że mieszka ich u nas około 49 tys., statystycznie około 13 osób na tysiąc jest podejrzanych o popełnienie przestępstwa. W przypadku ponad 179 tys. Białorusinów - drugiej najliczniejszej grupy imigrantów, 567 podejrzanych daje około trzy osoby na tysiąc, czyli wynik niemal identyczny jak w przypadku Ukraińców.
Dużo wyższa przestępczość występuje z kolei wśród około 26 tys. Kolumbijczyków mieszkających w Polsce. Na tysiąc osób prawie 10 weszło w konflikt z prawem. Podobnie sytuacja kształtuje się wśród obywateli Mołdawii - statystycznie osiem na tysiąc kwalifikuje się w kategorii "podejrzanych". Cudzoziemcy, którzy nie mają na pieńku z policją Są też narodowości, które w statystyce podejrzanych w roku 2026 pojawiają się niezwykle rzadko. Wśród Europejczyków policja wskazuje: jednego Litwina, dwóch Chorwatów, trzech Finów, czterech Szwajcarów i Słoweńców, pięciu Greków, sześciu Irlandczyków, ośmiu Belgów oraz dziesięciu Norwegów i Portugalczyków.
Policyjne dane, które opisujemy, dotyczą wyłącznie spraw zakończonych. - Zarówno rejestracja podejrzanego jak i pokrzywdzonego widoczna jest w statystyce przestępczości dopiero w chwili zakończenia prowadzonego postępowania, a podejrzany w zestawieniach statystycznych prezentowany jest jednokrotnie przy kwalifikacji czynu wiodącego - precyzuje podinsp. Monika Matyjewicz Radca Wydziału Prasowo-Informacyjnego Komendy Głównej Policji. Dezinformacja na temat Ukrainy. Pik w między majem a lipcem Dane są jednoznaczne, skąd więc powielana - zwłaszcza w mediach społecznościowych - opinia, że Ukraińcy częściej niż inni cudzoziemcy dopuszczają się w Polsce przestępstw?
Izabela Jarka, ekspertka NASK z Ośrodka Analizy Dezinformacji, wprost wskazuje na szerzące się narracje dezinformacyjne na temat Ukraińców, które - jak mówi - utrzymują się na stabilnym poziomie od wybuchu wojny w 2022 roku. - Spoglądając jednak na ostatnie miesiące, największy pik tych treści odnotowaliśmy między majem a lipcem - podkreśla w rozmowie z Interią. To właśnie wtedy prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski podpisał dekret, w którym nadał jednej z jednostek wojskowych nazwę "Bohaterów UPA", co z kolei wywołało w Polsce falę oburzenia i poskutkowało decyzją Karola Nawrockiego o odebraniu Zełenskiemu orderu Orła Białego i napięciami na linii Polska-Ukraina.
Wydarzenia przełożyły się na społeczne nastroje, czego dowodził m.in. opublikowany w lipcu sondaż CBOS. Po raz pierwszy od inwazji Rosji, większość Polaków była przeciwko przyjmowaniu uchodźców z Ukrainy - 52 proc. Przeciwne zdanie deklarowało 42 proc. ankietowanych. "Podejrzany Ukrainiec". Wskazuje pole do nadużyć Kiedy polityczny spór o bohaterów i odznaczenia się rozpędzał, w mediach społecznościowych popularność zyskiwała narracja o tym, że Ukraińcy to "banderowcy" stanowiący realne zagrożenie dla Polaków. Konta szerzące dezinformację wykorzystywały rzeczywiste zdarzenia i towarzyszący mu konflikt, by tworzyć fałszywe przekazy.
Polem do nadużyć okazują się doniesienia o przestępstwach popełnianych w Polsce. - Jeśli sprawcy nie zostaną natychmiast wskazani, w przestrzeni internetowej odpowiedzialność przypisuje się w pierwszej kolejności Ukraińcom - mówi ekspertka. Cel? - Pogłębić polaryzację i skłócać Polskę z Ukrainą. Działa tu klasyczna zasada, że gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta - mówi Izabela Jarka. - Rosja realizuje swoje cele wojskowe, podczas gdy my jako społeczeństwo ulegamy coraz silniejszym podziałom. Obserwujemy zorganizowane kampanie dezinformacyjne, prowadzone przez konta antyukraińskie lub profile o przekazie zbieżnym z prorosyjskim, szerzące treści ksenofobiczne i nawołujące do nienawiści.
A to może w konsekwencji doprowadzić do wzajemnych fizycznych ataków - kwituje ekspertka w dziedzinie dezinformacji. Jolanta Kamińska-Samolej (kontakt do autorki: [email protected])
